ABSTRAKTY

Czynniki modyfikujące empatię – analiza badań psychofizjologicznych

Empatia ujmowania jest najczęściej jako zdolność do pośredniego dzielenia stanów emocjonalnych innych. Przy czym można wyróżnić jej poznawczy i emocjonalny komponent. Pierwszy z nich związany jest z mechanizmem umożliwiającym szybkie odzwierciedlanie stanów wewnętrznych innych ludzi (neural resonance), drugi zaś jest to mechanizm umożliwiający tworzenie umysłowych konstruktów wewnętrznych innych osób oraz kontrolę własnych stanów emocjonalnych (cognitive empathy). 
Najbardziej znanymi badaniami dotyczącymi empatii, są eksperymenty w których czynnikiem modyfikującym jej poziom jest różnorodność rasowa (Sessa i in. 2014), lub przynależność grupowa (Sheng, Han 2012). Badani, pomimo wcześniej wykazywanych uprzedzeń wobec innej rasy, zostali poddawani procedurom mającym na celu zmniejszenie ich uprzedzeń rasowych. Wyniki badań przeprowadzanych za pomocą elektroencefalografu (EEG), wykazały różnice w amplitudach komponentów odpowiedzialnych za wczesną i późną reakcję emocjonalną (N1, P2) w zależności od tego czy zastosowano czynniki modyfikujące poziom empatii czy też nie (przynależność grupowa, doświadczenia z inną rasą). Przegląd badań zaprezentowany w referacie, jest zbiorem eksperymentów, których celem była modyfikacja poziomu empatii wobec innych ras etnicznych, oraz interpretacja psychologiczna wyników tych badań.

mgr Natalia Kopiś, mgr Marta Jaśkiewicz (KUL)

 

Wyśpiewać sobie mowę, wybębnić pomijaną stronę- muzykoterapia w rehabilitacji mowy i funkcji poznawczych u osób po udarach mózgu.

Muzyka oraz jej elementy w muzykoterapii są narzędziami do osiągnięcia celów terapeutycznych. Badania wpływu Muzykoterapii Neurologicznej na konkretne obszary funkcjonowania, dają obiecujące wyniki. (Thout, Hoemberg, 2014; Thaut, McIntosh, 2014). W referacie zostanie omówione praktyczne zastosowanie wybranych technik w rehabilitacji mowy i funkcji poznawczych u osób po udarach mózgu  wraz z przeglądem badań. Melodic intonation therapy jest jedną z najbardziej znanych technik Muzykoterapii Neurologicznej stosowaną u ludzi z afazją motoryczną. Po odpowiednio przeprowadzonym treningu, osoby te są w stanie komunikować się śpiewaniem. (Kil- Byung, Yong-Kyun, Hong-Jae i in. 2013) Inne techniki okazują się również pomocne w rehabilitacji mowy ( Tomaino, 2012). Techniką rehabilitacji pomijania lewostronnego (Bodak, 2014 ) jest musical neglect training. Wykonywanie muzycznych ćwiczeń, mających jasno określone elementy muzyczne, na  odpowiednio rozłożonych w przestrzeni wokół klienta instrumentach zwiększa świadomość pomijanej strony (Hommel, 1990). Istnieje wiele technik mających na celu poprawę funkcji poznawczych. Badania (Thaut, Gardiner, Holmberg i in. 2009) sugerują natychmiastową poprawę funkcji wykonawczych po pojedynczej sesji muzykoterapii, jednak wciąż istnieje potrzeba prowadzenia badań. Muzyka, a dokładniej gra na instrumentach aktywizuje wiele obszarów w mózgu, angażuje wiele zmysłów, pobudza sferę motoryczną i automatycznie przyciąga uwagę (Koelsch, 2009). Poza tym, wiele ćwiczeń funkcji poznawczych da się przekształcić w ćwiczenia muzyczne, czyniąc je tym samym często atrakcyjniejszymi.

Marta Siepsiak (SWPS)

 

W poszukiwaniu mózgowych korelatów zaangażowania w pracę - sprawność pamięć roboczej a zaangażowanie w pracę

Wstęp
Zaangażowanie w pracę rozpatrywane bywa, jako efekt interakcji pomiędzy wymaganiami, jakie praca stawia, a zasobami, jakie posiada pracownik. W tym kontekście wysoka sprawność pamięci operacyjnej postrzegana może być, jako zasób pozwalający na radzenie sobie z wymaganiami pracy o charakterze poznawczym. Zatem wydaje się, iż sprawność pamięci operacyjnej, może być postrzegana, jako jeden z mózgowych korelatów zaangażowania w prace.
Cel pracy
Omówienie możliwych zależności pomiędzy sprawnością pamięci operacyjnej a zaangażowaniem w pracę. 
Metoda
Systematyczny przegląd anglojęzycznych czasopism naukowych indeksowych w bazach Ebsco, Spous, Science Direct oraz Wiley oraz synteza zebranych danych.
Wyniki 
Nie odnaleziono informacji o związku pomiędzy pamięcią operacyjną a zaangażowaniem w pracę. Odnaleziono doniesienia o związku sprawności pamięci operacyjnej z indywidualną efektywnością zawodową, efektywnością pracy w grupach, rozumieniem tekstu i mowy, multitaskingiem, generowaniem nowych hipotez, rozwiązywaniem problemów wymagających wglądu oraz nauką złożonych zadań.
Wnioski
Przegląd literatury wykazał, iż dotychczas nie podejmowano tematu związków pomiędzy zaangażowaniem w pracę a funkcjonowaniem pamięci operacyjnej. Przeprowadzone analizy pozwalają jednak przypuszczać, iż sprawność pamięci operacyjnej może być postrzegana, jako zasób ułatwiający radzenie sobie z wymaganiami pracy, przez co może łączyć się z zaangażowaniem w pracę. Hipoteza ta zostanie szczegółowo omówiona podczas planowego wystąpienia.

mgr Konrad Kulikowski (UJ)

 

Deterioracja poznawcza i emocjonalna o podłożu zmian organicznych w OUN – studium przypadku

Wstęp 

Zasadniczym celem pracy jest przegląd kryteriów diagnostycznych deterioracji funkcji poznawczych i emocjonalnych o podłożu zmian organicznych w OUN.
Prezentacja przypadku
Studium przypadku dotyczy 51- letniego mężczyzny, o rozpoznaniu głównym: zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane (F.41.2) a także padaczka, nieokreślona (G.40.9) oraz rozpoznaniu współistniejącym i powikłaniach, tj.: demielinizacja ośrodkowego układu nerwowego o nieustalonej etiologii (G.37). Mężczyzna po raz pierwszy zgłosił się na konsultację z powodu pogorszenia funkcjonowania psychicznego. Narzekał na obniżenie nastroju, odczuwanie niepokoju, lęku, drażliwości oraz pogorszenie pamięci i koncentracji.
Dyskusja.
Skłonność badanego do przeżywania negatywnych emocji została potwierdzona kwestionariuszami nastroju. Wyniki przeprowadzonych testów neuropsychologicznych, a także MR głowy, wskazują na deteriorację poznawczą na podłożu zmian organicznych w obrębie OUN, rozsianych, o podłożu naczyniopochodnym, postępujących w toku choroby.  Wśród stwierdzonych w szczególności zaznacza się dysfunkcja okolic czołowych. Ich profil kliniczny sugeruje nakładanie się objawów związanych z czynnikiem psychogennym.
Wnioski
Ze względu na całość obrazu psychopatologicznego wydaje się, że zaburzenia depresyjne i lękowe oraz deficyty funkcji poznawczych są częścią składową nadrzędnego procesu chorobowego,  jakim jest otępienie czołowe. Jako kryterium dodatkowe spełniony  jest również udział zmian naczyniowych w krążeniu mózgowym. W diagnostyce różnicowej uwzględniono także upośledzenie umysłowe, które wykluczone zostało na podstawie badania testem inteligencji Wechslera. Zaprezentowana symptomatologia przemawia więc za zaproponowanym rozpoznaniem.

mgr Katarzyna Białek, mgr Kinga Gryglicka (Krakowska Akademia im. A. F. Modrzewskiego),

 

Zabieg głębokiej stymulacji mózgu w zaburzeniach ruchowych

Zabieg głębokiej stymulacji mózgu (deep brain stimulation, DBS) jest chirurgiczną metodą terapeutyczną z powodzeniem stosowaną w zaburzeniach ruchowych (m.in. choroba Parkinsona, drżenie samoistne), najczęstszym celem stereotaktycznym jest jądro niskowzgórzowe lub gałka blada. W wyniku zabiegu obserwuje się znaczną poprawę w zakresie objawów motorycznych, jednak wpływ DBS na funkcje pozaruchowe pozostaje wciąż kwestią kontrowersyjną. Niektórzy pacjenci doświadczają zaburzeń neuropsychiatrycznych, jak depresja, hipomania, czy zaburzenia kontroli impulsów, a także zaburzeń funkcji poznawczych.

Celem wystąpienia jest opis metody DBS, mechanizmu działania, możliwych skutków ubocznych ze szczególnym uwzględnieniem objawów neuropsychiatrycznych oraz możliwych czynników mediujących ich wystąpienie. Treść wykładu będzie bazować na najnowszych doniesieniach zawartych w recenzowanych czasopismach naukowych.
Rezultaty przeglądu literatury wskazują m. in. na zmianę funkcjonowania poznawczego w krótkim okresie po zabiegu; DBS nie powoduje pogorszenia ogólnego profilu funkcjonowania poznawczego, lecz wybiórczych domen poznawczych; zaburzenia nastroju obserwuje się najczęściej w krótkim okresie po DBS; w przypadku depresji wśród pacjentów z chorobą Parkinsona po DBS zdarzają się próby samobójcze (rzadko obserwuje się to wśród pacjentów leczonych farmakologicznie, choć częstość występowania depresji w tej grupie jest wysoka). Należy zauważyć, że pozaruchowe skutki uboczne nie występują w przypadku wszystkich pacjentów. Obecnie poszukuje się możliwych czynników powiązanych z ich wystąpieniem oraz zwraca się uwagę na to, jak ważne jest przestrzeganie kryteriów kwalifikacji do zabiegu DBS.

mgr Katarzyna Potasz-Kulikowska (UJ)

 

Jak komputerowe gry akcji wpływają na system poznawczy?

Intensywny rozwój nowoczesnych technologii przyczynił się do tego, iż komputer z urządzenia mającego czysto pragmatyczne zastosowanie stał się elementem życia człowieka i narzędziem rozrywki. Coraz więcej osób sięga po niego, aby spędzić przy nim swój wolny czas. Nie tylko korzystając z Internetu, czy możliwości kontaktów społecznych, lecz również grając w różnego typu gry. Jednymi z nich są gry akcji, w których osoba wciela się w wirtualnego bohatera, którego zadaniem jest najczęściej zabicie jak największej ilości przeciwników. Jednakże godziny spędzone przed monitorem nie pozostają bez konsekwencji dla gracza.
Ten nowy fenomen, który zastępuje wcześniejsze formy rozrywki, jest przedmiotem wielu badań z zakresu psychologii już od lat 80 XX wieku. W większości przypadków ukazywane są jego negatywne konsekwencje dla funkcjonowania społecznego i emocjonalnego jednostki. Jednakże badania w zakresie procesów i funkcji poznawczych, których wzmożony rozwój został zapoczątkowany na początku XXI wieku po artykule Green`a i Bavelier opublikowanym w Nature w 2003 ukazują, iż możliwe są również pozytywne oddziaływania komputerowych gier akcji. Niemniej jednak wyniki prac badawczych na tej płaszczyźnie nie są jednoznaczne.
Dotychczasowe wyniki badań sugerują, iż osoby grające w komputerowe gry akcji mają większy zakres uwagi wzrokowej oraz większą zdolność przetwarzania informacji niż osoby niegrające. Ponadto wykazano różnice między graczami, a nie-graczami w zakresie krótkotrwałej pamięci wzrokowej, pamięci roboczej, przeszukiwania wzrokowego, przełączania uwagi oraz elastyczności poznawczej.

mgr Andrzej Cudo (KUL)

  

Mózg, który lubi siebie - o neuronalnym podłożu samooceny

Samoocena to uogólniona, względnie trwała ocena siebie. Badania naukowe dowodzą, że samoocena jest ważnym zasobem osobowościowym - m.in. stanowi składnik tzw. orientacji pozytywnej, odgrywa istotną rolę w procesach adaptacji człowieka (np. samoregulacja emocjonalna). Jest ponadto związana ze zdrowiem somatycznym i psychicznym oraz optymalnym funkcjonowaniem. Podczas wystąpienia zostaną zaprezentowane najświeższe badania naukowe przeprowadzone z zastosowaniem obrazowania metodą rezonansu magnetycznego (MRI), w których badano związek samooceny z objętością substancji szarej biorącej udział w odpowiedzi na stresory. Wyniki sugerują, że samoocena może mieć związek ze strukturą regionów mózgowych związanych z radzeniem sobie ze stresem, dumą i teorią umysłu. Jeżeli faktycznie osoby z niską samooceną zredukowały objętość substancji szarej w swoich mózgach, jakie mogą być tego konsekwencje? Dyskusja dotyczyć będzie m.in. znaczenia uzyskanych wyników dla rozwoju teorii osobowości, poradnictwa psychologicznego, psychoterapii, psychologii pozytywnej oraz psychosomatyki.

mgr Łukasz Miciuk (KUL)

 

Umysł i przestrzeń: Informacja przetrzenna jako fundament naszego myślenia o świecie.

Jean Mandler (2012) ostatnio  przedstawiła hipotezę, wedle której podstawą formowania pierwszych konceptualizacji świata zewnętrznego przez noworodki jest informacja przestrzenna. W miarę rozwoju konceptualnego zachodzącego wraz z wiekiem, umysł rozbudowuje swój sposób pojmowania otoczenia, jednak  zależności przestrzenne wciąż stanowią jego fundament. Te relacje są dostrzegalne w metaforach konceptualnych (Lakoff i Johnson, 1980) używanych przez nas na co dzień w języku. Przykładem takiej metafory może być stwierdzenie "Jestem BLISKO rozwiązania", gdzie stopień zaawansowania w procesie dochodzenia do rozwiązania, jest utożsamiany z odległością. Celem mojego wystąpienia będzie prezentacja kilku badań nawiązujących do tej hipotezy (w tym fragment eksperymentu własnego, dotyczącego reprezentacji emocji, gdzie badani łączyli uczucie strachu z wrażeniami zmysłowymi dotyczącymi odległości i wielkości) oraz jej potencjalnych implikacji dla naszego codziennego funkcjonowania.

mgr Wiktor Lachowski (UW)

 

Metoda elektroencefalografii w badaniach marketingowych

Rozszerzenie marki oznacza włączenie nowej kategorii produktów w ofertę sprzedażową istniejącej i dobrze znanej marki. Uważa się, że sukces rozszerzenia marki zależy od spójności nowego produktu z nazwą danej marki (Boush, Loken, 1991). W dotychczasowych badaniach wykorzystujących metodę ERP (event-related potential) pojawia się trudność rozróżnienia dwóch efektów: 1) percepcyjnego podobieństwa między nazwą marki a produktem bodźcowym, i 2) procesu ewaluacji rozszerzenia marki. Celem przeprowadzonych przez nas badań było znalezienie różnic między dwoma opisanymi procesami. W eksperymencie wzięło udział 20 osób. Procedura polegała na ekspozycji dwu-elementowych sekwencji: nazwa marki (napój) + nazwa produktu (ubranie - niespójny / napój - spójny). W połowie prób zadaniem osób badanych było koncentrowanie się na prezentowanych bodźcach, a w połowie udzielanie odpowiedzi (tak/nie) na pytanie, “Czy zgadasz się, aby pod marką X był sprzedawany produkt Y?” Porównując warunki spójny vs niespójny dla prób z odpowiedzią “nie” zauważono różnice w zakresie amplitudy komponentu N100. To samo porównanie dla warunku odpowiedź vs brak odpowiedzi wykazało różnice w zakresie amplitudy komponent N400. Powyższe wyniki wskazują na to, że spójność semantyczna marki i produktu jest istotna jedynia w przypadku świadomej oceny rozszerzenia marki.

mgr Marta Ratomska (KUL), dr Agnieszka  Fudali-Czyż (KUL)

 

Wpływ treningu muzycznego na osiągnięcia szkolne

Tendencja do szukania analogii między językiem a muzyką jest coraz bardziej popularna. Coraz więcej badań dostarcza dowodów na to, że rozumienie muzyki i rozumienie mowy są funkcjami, którym pośredniczą podobne procesy (Hymers i in., 2015). Ponadto sugeruje sie, że edukacja muzyczna i trening muzyczny prowadzone w każdym wieku mogą wspomagać utrzymanie sprawności umysłowej. W niniejszej pracy zaprezentuję wyniki badań wyjaśniających relacje między zbywanym w toku życia doświadczeniem muzycznym a rozwojem wyższych funkcji poznawczych. Pomoże to zrozumieć, czy, w jakim stopniu, i dlaczego edukacja muzyczna sprzyja większym osiagnięciom szkolnym.

mgr Rafał Szewczyk (UJ)

Homo homini consulere debet.